Szlak Naftowy

Transgraniczny szlak łączy ze sobą miejsca związane z narodzinami i historią przemysłu naftowego. Jego główną oś: Jasło – Krosno – Sanok – Lesko – Ustrzyki Dolne – Sambor -Borysław –Drohobycz – Lwów wzbogacają pętle dla turystyki pieszej i rowerowej. W II poł. XIX w. ówczesna austrowęgierska prowincja Galicja przeżywała „gorączkę naftową”. Ślady fortun przedsiębiorców oraz pierwsze urządzenia wydobywcze i przetwórcze oleju skalnego znajdują się na trasie szlaku, podobnie jak miejsca związane z działalnością Ignacego Łukasiewicza - wynalazcy lampy naftowej, która zapłonęła w lwowskim szpitalu w 1853 r. On to w 1854 r. w Bóbrce koło Krosna założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej, a także destylarnie i rafinerie w Ulaszowicach, Chorkówce i Polance. Szyby naftowe zaczęły też wyrastać w okolicach Sanoka, Leska i Ustrzyk Dolnych. Najważniejszym ośrodkiem „Galicyjskiego Teksasu” stało się zagłębie borysławsko-drohobyckie, które znacząco wpłynęło na rozwój regionu. Szlak wiedzie zarówno przez skanseny i muzea, w których zlokalizowano i urządzono ekspozycje poświęcone historii przemysłu naftowego, jak i miejsca, gdzie w czynnych jeszcze kopalniach napotyka się ocalałe, stare urządzenia naftowe. Wyczerpywanie się pokładów, modernizacja procesów wydobywczych oraz reorganizacja struktur górnictwa nafty i gazu w nieodległej przyszłości mogą sprawić, że jedynie trasa Szlaku Naftowego i jego oznakowanie stanowić będą widomy ślad narodzin przemysłu naftowego na tym terenie. Kolorytu zabytkowym obiektom naftowym przydają uroczy krajobraz, determinowany zasobami unikalnej przyrody na całej trasie szlaku, a także wspaniałe zabytki świeckie i sakralne przenikających się kultur, świadczące o bogactwie dziedzictwa kulturowego i złożonej historii tych ziem.

Powiat jasielski:

• Harklowa – szyby naftowe, budowle, sprzęt wiertniczy
• Osobnica – kopalnia ropy naftowej i gazu ziemnego
• Folusz – kopalnia nafty i gazu ziemnego, stare urządzenia wydobywcze
• Samoklęski – zbiornik na ropę naftową
• Jasło – Muzeum Regionalne, kamienica apteki Łukasiewicza, tablica upamiętniająca pierwszą rafinerię w Ulaszowicach
• Roztoki – urządzenia do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego, stare budynki gazoliniarni
• Dobrucowa - doły szlamowe po nieistniejących już wiertniach, urządzenia wodociągowe, które dostarczały wodę do pobliskich kopalń
• Brzezówka – stare kiwony pompowe, urządzenia służące do wydobywania ropy naftowej z szybów wiertniczych

Powiat krośnieński:

• Jaszczew / Winnica - szyby naftowe i urządzenia kopalniane (kiwony)
• Jedlicze - rafineria ropy naftowej, grobowiec Tytusa Trzecieskiego współpracownika Ignacego Łukasiewicza, protektora spółek naftowych
• Potok - szyby naftowe i urządzenia kopalniane
• Krosno - szyby naftowe i urządzenia kopalniane, pomnik Ignacego Łukasiewicza, unikalna, największa w Europie ekspozycja lamp naftowych w Muzeum Podkarpackim, Instytut Naftowy, szkoła „Naftówka”, Izba Pamięci w „Naftomecie”
• Krościenko Wyżne - szyby naftowe na Górze Marynkowskiej (najstarszy „Arnold” –gł. 498 m)
• Węglówka - szyby i urządzenia kopalniane z XIX/XX w., groby Kietha Nelsona poszukiwacza oleju skalnego, jego córki i współtowarzyszy, ekspozycja poświęcona historii górnictwa naftowego w szkole
• Zręcin - grobowiec I. Łukasiewicza , kościół fundacji I. Łukasiewicza i K. Klobassy - inicjatorów i założycieli spółek naftowych
• Chorkówka - obelisk upamiętniający działalność Ignacego Łukasiewicza i jego żony Honoraty
• Bóbrka - Skansen Przemysłu Naftowego i Gazowniczego, najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej
• Równe - szyby i urządzenia kopalniane
• Wietrzno - szyby i urządzenia oraz charakterystyczne obiekty kopalniane
• Ropianka - obelisk upamiętniający działalność Praktycznej Szkoły Wiercenia Kanadyjskiego (1885 – 1888)
• Iwonicz-Zdrój - kopalnia ropy naftowej i gazu ziemnego, źródło „Bełkotka”, pijalnia wód mineralnych, warzelnia soli w Lubatówce
• Klimkówka - żurawie pompowe
• Rymanów-Zdrój - stanowisko poświęcone historii wydobycia ropy naftowej w dolinie Czarnego Potoku
• Rudawka Rymanowska - szyb po kopalni „Opiag” z XIX w., źródła wód mineralnych
• Głębokie - ślady po „kopankach” z przełomu XIX i XX w.

Powiat sanocki:

• Zarszyn - magazyn glikolu i metanolu do eksploatacji gazu ziemnego
• Strachocina - podziemny magazyn gazu, zagospodarowanie dawnej kopalni
• Sanok – ekspozycja obiektów przemysłu naftowego z XIX/XX w. w Parku Etnograficznym Muzeum Budownictwa Ludowego
• Tyrawa Solna - zachowana infrastruktura kopalni, kiwony
• Wielopole - budynki kancelarii, kotłowni, hali adsorberów, poczekalnia dla pracowników

Powiat leski:

• Olszanica - warsztat naprawczo-remontowy urządzeń naftowo- gazowniczych
• Wańkowa - kopalnia z kiwonami, kieratami, zbiornikami do magazynowania ropy naftowej

Powiat bieszczadzki:

• Ropienka - kiwony, kieraty, zbiorniki do magazynowania ropy naftowej, kancelaria i warsztat, willa Scotów, krzyż z Anglii upamiętniający pierwszy odwiert ropy
• Łodyna - siedziba kopalni Łodyna – Brzegi, kiwony, kieraty i zbiorniki do magazynowania ropy naftowej, gazoliniarnia
• Brzegi Dolne - czynne złoże ropy naftowej, kiwony i kieraty
• Ustrzyki Dolne – zbiorniki na ropę naftową nieistniejącej już rafinerii „Fanto”
• Czarna - kiwony i kieraty oraz zbiorniki do magazynowania ropy naftowej, Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy „Nafta”
• Dwernik -czynne złoże ropy naftowej, kiwony i kieraty
• Zatwarnica - kiwony i pracujące kieraty

Rejon Sambor i Stary Sambor (Ukraina):

• Stara Sil – obiekty związane z przemysłem naftowym
• Stary Sambor i okolice – czynne urządzenia i obiekty wydobywcze

Rejon Drohobycz (Ukraina):

• Drohobycz - technikum naftowe (kształcenie kadr dla przemysłu naftowego i gazowego), 2 rafinerie ropy naftowej (benzyna, olej napędowy, mazut, smoła, parafina)
• Nagujewyczi – czynne szyby wydobywcze
• Jasenycia-Silna - źródła mineralnych wód leczniczych
• Popeli - źródła mineralnych wód leczniczych
• Opaka - źródła mineralnych wód leczniczych, infrastruktura uzdrowiskowa
• Pidbuż - źródła mineralnych wód leczniczych
• Schidnycia – czynne urządzenia wydobywcze (kiwony), źródła leczniczych wód mineralnych, infrastruktura uzdrowiskowa
• Nowyj Kropywnyk – ośrodek leczniczy "Naftusia" (infrastruktura uzdrowiskowa)
• Stary Kropywnyk - źródła leczniczych wód mineralnych "Naftusia", infrastruktura uzdrowiskowa
• Rybnyk - źródła mineralnych wód leczniczych
• Modryczi - źródła mineralnych wód leczniczych, infrastruktura uzdrowiskowa, tu znajdowały się pierwsze urządzenia do pompowania ropy oraz podziemne zbiorniki do jej magazynowania (były wykorzystywane w czasie I wojny światowej)
• Borysław - muzeum historii przemysłu naftowego, kopalnia ozokerytu - jedyny tego rodzaju czynny szyb wydobywczy na świecie, czynne urządzenia wydobywcze, miejsce szybu naftowego«Oil-City», który w 1908 roku trysnął największą fontanną ropy powodując trwający 3 tygodnie pożar
• Truskawiec – źródła wód leczniczych, ośrodek lecznictwa uzdrowiskowego
• Stanilia - źródła mineralnych wód leczniczych
• Dobrohostiw - źródła mineralnych wód leczniczych
• Ułyczne - funkcjonujące urządzenia wydobywcze

Borysław:

• Rejon Potok - ul. Cerkiewna – tablica upamiętniająca miejsce pierwszego szybu naftowego
• Rejon Borysław - ul. Korolenki - były Instytut Nafty i Gazu, kierownikiem którego był K. Tołwiński. z tablicą pamiątkową w języku ukraińskim i polskim
• Rejon Tustanowyczi - ul. B. Chmielnickiego - miejsce szybu naftowego«Oil-City», który w 1908 roku trysnął największą fontanną ropy powodując trwający 3 tygodnie pożar
• Centrum Borysławia - miejsce egzekucji uczestników demonstracji pokojowej pracowników przemysłu naftowego w 1923 roku
• Mraznycia_ ul. S. Bandery – szyby naftowe
• Borysław, ul. Iwasiuka - kopalnia ozokerytu - jedyny tego rodzaju czynny szyb wydobywczy na świecie
• Borysław, ul. Szewczenki - funkcjonujące szyby naftowe
• Borysław; ul. K. Brama - Urząd «Borysławnaftogaz»
• Borysław, ul. Szewczenki - centralny zakład obsługi produkcji produkujące urządzenia dla przemysłu naftowego, przedsiębiorstwo wiertnicze, laboratorium badań szybów

Lwów:

• Lwów, Apteka Piotra Mikolascha (ul. Kopernika), Apteka „Pod Czarnym Orłem” (Rynek), Szpital Lwowskiego Uniwersytetu Medycznego im. Daniła Galickoho (dawny Szpital Pijarów) – tu po raz pierwszy przeprowadzono operację przy lampie naftowej Ignacego Łukasiewicza, Politechnika Lwowska, Uniwersytet Lwowski (budynek d. Sejmu Krajowego, którego posłem był m.in. I. Łukasiewicz). 

Więcej na stronie:  http://www.beskidniski.org.pl/szlaki/naftowy/pl/szlak_main_pl.htm