Szlak Rodowy Gniazd Lubomirskich

Informację udostępniono: 03.01.2007 11:56

Zapraszamy do przemierzenia arystokratycznego szlaku, wytyczonego na terenach południowo-wschodniej Polski i północnej Słowacji.

Turystyczny szlak gniazd rodowych Lubomirskich wiedzie przez najciekawsze miejscowości związane z magnackim rodem na terenach województwa podkarpackiego w Polsce i okręgu preszowskiego na Słowacji. Elementem łączącym są obiekty historyczne wzniesione w okresie od XVI do XIX w. Znamiennym jest fakt, że wiele z nich zachowało się do dzisiaj w doskonałym stanie lub zostało do takiego stanu doprowadzone dzięki pracom restauratorskim. Obecnie mieszczą się w nich muzea, placówki kulturalne, obiekty noclegowe, siedziby urzędów i władz lokalnych. Celem prezentowanego szlaku gniazd rodowych jest promowanie skarbów kultury narodowej, zachęcanie do odwiedzania ciekawych zakątków naszego kraju i szeroko rozumiana edukacja historyczna.

Szlak turystyczny gniazd rodowych Lubomirskich ma swój początek w Stalowej Woli, a kończy się w Podolińcu na Słowacji (całkowita długość wynosi 488 km). Spośród wyeksponowanych miejscowości, dziewięć zaliczonych zostało do gniazd rodowych, a pozostałe 19 określono jako ważniejsze miejscowości położone na szlaku, godne zainteresowania ze względu na związki z Lubomirskimi (choć nie zachowały się tam znaczące ślady ich działalności) lub inne walory historyczne i krajoznawcze.

Do najważniejszych obiektów szlaku należą te zlokalizowane w gniazdach rodowych Lubomirskich:

Rozwadów i Charzewice – zabudowania podworskie (w Charzewicach), obiekt zwany zamkiem (w Rozwadowie), kościół i klasztor ojców kapucynów
Baranów Sandomierski – zespół parkowo-zamkowy, kościół parafialny św. Jana Chrzciciela z przeł. XVI i XVII w.
Boguchwała – pałac z 1728 r., kościół parafialny z 1729 r.
Rzeszów – zamek, pałac letni (1712 r.), dawne kolegium i klasztor ojców pijarów, zespół klasztorny bernardynów, kościół farny św. Stanisława i św. Wojciecha
Łańcut – zespół zamkowy z 33 ha parkiem (XVI w.) Zameczek Romantyczny (1805 r.), zespół klasztorny ojców dominikanów z przeł. XV i XVI w., neogotycki kościół farny św. Stanisława z 1488 r.
Przeworsk – zespół pałacowo-parkowy z przeł. XVIII i XIX w., klasztor ojców bernardynów (1461 r.), klasztor sióstr miłosierdzia z XVIII w.
Przemyśl – zespół pałacowo-parkowy z XIX w., klasztor sióstr ominikanek (1595 r.), kościół ojców franciszkanów św. Marii Magdaleny (1778 r.), budynek kolegium jezuickiego św. Jana Chrzciciela (1635 r.)

Przedstawiciele tego wielce zasłużonego dla Polski rodu posiadali majętności obejmujące znaczne obszary kraju, dzisiaj w znacznej części znajdujące się na terytorium Słowacji i Ukrainy. Przez cztery wieki aktywnej obecności w dziejach Rzeczypospolitej, Lubomirscy pozostawili swój trwały ślad w jej historii. Piastując najwyższe godności wpływali na losy ojczyzny, wykazywali się patriotyzmem i męstwem, biorąc udział w wielu wojennych kampaniach, a zarządzając majątkami własnymi i królewskimi wpływali na rozwój gospodarczy kraju. Byli mecenasami nauki i sztuki: wspierali artystów i gromadzili ich dzieła, fundowali szkoły i instytucje naukowe. Wznosili wspaniałe rezydencje i świątynie, zakładali parki i ogrody. Ród Lubomirskich dał Polsce polityków, wodzów, żołnierzy, mecenasów, filantropów, literatów, naukowców i artystów. Ich siedziby stanowiły centra krzewiące wiedzę ekonomiczną, gospodarczą i kulturalną.

Poszczególne linie i gałęzie rozrastającej się rodziny obierały za siedziby różne miejscowości; i tak jedna z nich osiadła w Łańcucie, inna w Przeworsku, a kolejna w Rzeszowie, by z czasem przenieść się do Rozwadowa i Charzewic (obecnie dzielnice Stalowej Woli). Za sprawą posiadanego starostwa przez dziesiątki lat rezydowali w Starej Lubowli.

Szlak rodowych gniazd Lubomirskich poprowadzono przez zróżnicowane krajobrazowo krainy geograficzne i przyrodnicze. Na odcinku Stalowa Wola – Rzeszów wiedzie prawie płaskimi terenami Kotliny Sandomierskiej - położoną w widłach Wisły i Sanu równiną, której wysokości bezwzględne zawierają się w granicach 143-266 m. Wbrew pozorom nie jest to teren całkowicie monotonny i jednorodny. Część północną i południową zajmują szerokie podmokłe równiny, a obszar środkowy urozmaicają wzniesienia wydmowe.

Następnie, od Boguchwały przez Rzeszów, Łańcut, Przeworsk i dalej do Przemyśla, szlak biegnie u podnóża Karpat. Odcinek od Przemyśla do Sanoka prowadzi przez piękne krajobrazowo pogórza: dynowskie i przemyskie oraz Góry Słonne, gdzie mija najwyższy na trasie punkt 620 m n.p.m. Teren ten zaliczany jest do Pogórza Karpackiego. Jest to obszar urozmaicony z licznymi pasmami wzgórz, których wysokości wahają się od 300 do 600 m. Atrakcją regionu są doliny rzeczne Wisłoka, Wisłoki i Sanu.
Dalej, z Sanoka do Miejsca Piastowego, szlak wiedzie urozmaiconą krainą, nazywaną Dołami Jasielsko-Sanockimi. Z Miejsca Piastowego przez Duklę, wzniesieniami Beskidu Niskiego prowadzi do Przełęczy Dukielskiej i w tym miejscu przecina granicę polsko-słowacką (Barwinek – Wyżny Komárnik). Beskid Niski, który położony jest po polskiej i słowackiej stronie Karpat, charakteryzują pokryte lasami łagodne wzgórza z długimi grzbietami i kopulastymi szczytami o wysokości 600 – 900 m n.p.m.
Na ostatnim odcinku po stronie słowackiej szlak przechodzi u południowego podnóża Karpat; najpierw zachodnią częścią Wyżyny Ondawskiej (Swidnik–Bardiów), dalej Pogórzem Cerchowskim i kończy się na Spiszu (Stara Lubowla oraz ostatni punkt trasy - Podoliniec).

Więcej na stronie: http://www.szlak-lubomirskich.stalowawola.pl

Zamieścił: Kinga Aleksandrowicz-Kostępska

wersja do druku | Poleć stronę